تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

318

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

هراكليوس تا نزديكى مداين بيامد . خسرو چون اين بشنيد آمادهء پيكار شد ، امّا هراكليوس به روم بازگشت « 1 » . خسرو به فرماندهان شكست‌خوردهء خود نامه نوشت و بفرمود تا بگويند چه كسى از ايشان يا سپاهيان ايشان در اين جنگ سستى كرده است و جاى خود را نگاه نداشته است تا هركس به اندازهء گناه خود كيفر بيند . اين نامه ايشان را به خلاف برانگيخت و براى رهائى خود به چاره برخاستند . خسرو نامه‌اى به شهربراز نوشت و آنچه روميان در ولايت او كرده بودند بازنمود و از او خواست كه به سوى او بشتابد . گويند « 2 » اين آيات دربارهء پرويز پادشاه ايران و هراكليوس قيصر روم و آنچه در ميان ايشان گذشت و من در اينجا بياوردم فرودآمده است « 3 » : الم . غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ . لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ . وَعْدَ اللَّهِ لا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ . « روميان در نزديكترين زمين شكست خوردند ، امّا ايشان چند سال پس از شكست‌شان پيروز خواهند شد . فرمان از پيش و پس خداى راست و در آن روز گروندگان از يارى خداوند شاد خواهند شد .

--> در آن هراكليوس در اين نواحى ظاهر شده بود يك ماه اختلاف ديده مىشود و اين اختلاف ميان كتاب شهادت آناستازيوس و سند كرنيكن پاسكاله است . علت اين اختلاف در اين است كه راوى سريانى مؤلّف يونانى اين شهادت براى مؤلف مذكور نام كانون را گفته است ولى مقصودش كانون دوّم ( ژانويه ) چنان كه مؤلف فهميده است نبوده است بلكه كانون اوّل ( دسامبر ) بوده است . بنا بر اين تاريخ واقعى شهادت 22 دسامبر سال 627 م . بوده است . ( 1 ) - نه به سوى ناحيهء روم بلكه به سوى درياچهء ارميه و درست در وسط زمستان و از ميان كوههاى نامأنوس كردستان . اين عقب‌نشينى به قدر كفايت دليل آن است كه هراكليوس چندان نيرويى با خود نداشته است كه دليلى براى هراس آن روز خسرو باشد . ( 2 ) - بعد از اين روايات دينى اسلامى دربارهء جنگهاى ايران و روم مىآيد كه بعضى از آن متضمّن مطالب تاريخى باارزشى است . ( 3 ) - سورهء 30 آيهء 1 به بعد . توضيحى كه در اينجا براى اين قسمت داده شده است اساسا قابل ردّ و اعتراض نيست .